Cilt: 16, No: 3 (Aralık 2025)

SUNUŞ

Değerli Okurlar,

Dergimizin 16. cildinin üçüncü sayısını okurlarımızın ve akademik çevrelerin yararına sunmanın yanında 2025 yılını kapatıp yeni bir yıla kapı aralamanın heyecanını yaşamaktayız.

Türkiye’nin yakın çevresinde yoğunlaşan bölgesel ve küresel boyutlu çatışma ve uyuşmazlıklar önümüzdeki yılların huzurla geçmesi için oldukça sınırlı bir umut ışığı sunsa da hayatın, siyasetin, üretimin ve yönetimin devamı da bir gerçektir. Doğrusu, bir yandan da insan hayatını doğrudan etkileyen kritik bilimsel, ekolojik ve/veya sosyal değişim ve dönüşümlere şahit olmaktayız. Böylesine hızlı değişen ve dönüşen dünyada insan hayatını etkileyen bu gelişmeler, başta devletler olmak üzere uluslararası aktörlerin siyasalarını da yeniden biçimlendirmektedir.

Düşünce Dünyasında TÜRKİZ Dergisi’nin bu sayısında ilk makale uluslararası ilişkiler alanındadır. Başta Ukrayna Savaşı olmak üzere dünya genelinde yaşanan pek çok çatışma ve savaşla önemi daha da artan enerji sektörünün gündemdeki ağırlığı artarken Tuğba ÇAKIROĞLU’nun kaleme aldığı “Enerji Politikaları Üzerinden Yumuşak Güç İnşası: Avrupa Birliği Örneği” başlıklı araştırma makalesinde, Avrupa Birliği’nin enerji politikalarını bir dış politika aracı olarak nasıl kurguladığı ve bu yolla yumuşak güç inşasını nasıl gerçekleştirdiği ele alınmıştır. Ayrıca yazar, enerji diplomasisi, arz güvenliği, karbon nötr hedefler, yenilenebilir dönüşüm süreçleri ve çevresel düzenlemeler üzerinden AB’nin küresel ölçekte etkisini artırma stratejilerini ayrıntılı olarak analiz etmiştir.

Konur Alp DEMİR’in “Türk Mitolojisindeki Bozkurt Sembolünün Alp Kimliğine Dönüşümü” başlıklı makalesi, mitolojinin, tarih bilimindeki yeri ve önemini ayrıntılı şekilde ele almıştır. Geçmişi anlamlandırabilmek, geleceği şekillendirebilmek ve bilinmeyen kapıları aralaya-bilmek için mitolojik anlatımların önemli bir araç olduğunu öne süren yazar, bu yönüyle Türk Mitolojisinin, Türklerin varoluş ve hayatta kalma süreçlerini açıklama açısından büyük öneme sahip olduğunu vurgulamştır. Bununla birlikte yazar, Türk mitolojisinin Türk kimliğinin oluşumu açısından da önemli olduğunun altını çizmiş ve Türklerin Bozkurt sembolünü Alp karakteriyle bütünleştirmesine dikkati çekmiştir.

“Türk Modernleşmesinin Zihinsel Haritasında Eşikte Duran Aydın Ahmet Hamdi Tanpınar” başlıklı makalesinde Sevda Nur ÇEVİK TEKELİOĞLU, Türk edebiyatının ve Türk siyasal hayatının önemli simalarından Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Türk modernleşme sürecine katkılarını, bu çerçevede kendisinin herkesçe bilinen entelektüel konumunu analiz etmiştir. Bu sayının en dikkat çeken çalışmalarından olan bu makalede yazar, Tanpınar’ın düşünce dünyasını özgün bir şekilde ele alarak esasen Türk modernleşmesinin ufuklarını ortaya koymaya çalışmıştır.

İlker KARAKOYUNLU’nun hazırladığı “Sivil İtaatsizlik Kavramı Odağında Cerattepe Eylemlerinin Ekolojik İncelenmesi” başlıklı çalışma, siyaset bilimi alanının ilgi çeken bir kavramına odaklanmıştır. “Sivil itaatsizlik” olgusunu ele alan çalışmada yazar, sivil itaatsizlikle birlikte çevre hakkı ve insan hakları üzerinden Türkiye’deki “Cerattepe çevre hareketini” analiz etmiştir. Artvin’in Cerattepe bölgesinde 1990’lı yıllardan bu yana yürütülen madencilik faaliyetleri zaman zaman Artvin halkının ve çeşitli STK temsilcilerinin protestolarıyla gündeme gelmiştir. Bu protestolar, Türk siyasal hayatında kayıtlara geçen önemli örneklerden birisi olmuştur. Cerattepe örneğinin, sağlıklı bir çevre hakkının yalnızca ekolojik bir mesele olmadığını, aynı zamanda toplumsal farkındalık, demokratik katılım ve kolektif sorumlulukla doğrudan bağlantılı olduğunu iddia eden yazar, çevre hakkının yerel ve ulusal düzeyde toplumsal bir sorumluluk olarak nasıl somutlaştığı ve sivil itaatsizlik araçlarıyla güçlendirilebileceği sonuçlarına ulaşmıştır. Çalışmada Artvin halkının, madencilik faaliyetlerinin yol açabileceği çevresel ve toplumsal tehditlere karşı yürüttüğü paneller, toplantılar, protestolar, eylemler, yürüyüşler ve sosyal medya kampanyaları detaylı biçimde incelenmiştir.

Son olarak Murat Kağan TOPRAK, “İstihbarat Olgusunun Yaşadığı Dönüşümün Tarihsel Bir Perspektifle Analiz Edilmesi: İstihbarattan Intelligence’e” başlıklı makalede önce istihbarat olgusunun tarihsel sürecini, yöntem ve kullanılan teknolojik araçlarlar bağlamında ele almıştır. Çalışmada, istihbaratın salt bir bilgi toplama faaliyetinden ziyade yazarın ifadesiyle “nasıl stratejik bir güç çarpanına ve bilişsel bir savaş alanına dönüştüğü” analiz edilmiştir. Roma ve Emevî dönemlerinden başlayarak Soğuk Savaş ve günümüzdeki teknolojik rekabeti ve bunun istihbarattaki dönüşüme etkisini inceleyen yazar merak uyandıran bu çalışmasında, bugün gerçekleşen yapay zekâ tartışmalarına dikkati çekerek stratejik analizde insan faktörünün öneminin daha da arttığını iddia etmektedir.

2010 yılında yayın hayatına başlayan dergimizin 72. sayısıyla (16/3) okurlarının huzuruna çıkması, Türk Akademisi Siyasi Sosyal Stratejik Araştırmalar Vakfı (TASAV) ve Düşünce Dünyasında TÜRKİZ ailesi için gurur vesilesidir. 16. cildimizin üçüncü ve son sayısının, okurlarımız ve akademik hayatımız açısından faydalı olmasını dilerken, sayının hakemleri, alan editörleri ve teknik ekipte emek veren herkese şükranlarımı sunuyorum. Umarım 2026 yılı hepimiz için sağlık, bereket, verim ve huzur müjdecisi olur.

Prof. Dr. Yalçın SARIKAYA
Editör

İÇİNDEKİLER